خواجه احمد کاسانی؛ دیدگاه‌ها و اصطلاحات عرفانی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات، دانشگاه آزاد اسلامی واحد فسا، فسا، ایران.

2 دانشگاه آزاد فسا

3 زبان و ادبیات فارسی ، دانشکده ادبیات ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد فسا ، فسا ، ایران.

چکیده

خواجه احمد کاسانی (866 ـ949 ق) از عارفان معروف نقشبندیه در ماوراءالنهر است که بیش از سی رساله در حوزة عرفان تألیف کرده است. بیشتر این رساله‌ها به‌ صورت نسخة خطی در کتابخانه‌های مختلف وجود دارد و به صورت معدود و پراکنده در چند مقاله یا پایان‌نامه معرفی یا تصحیح شده است.
موضوع رساله‌ها عرفانی است و تعاریف اصطلاحات گاه مشابه کشف المحجوب است و گاه شرح دیدگاه‌های بهاء الدین نقشبند؛ در این میان دیدگاه‌های خاص و متفاوت عرفانی وی نیز دیده می‌شود؛ همچون: ذکر جهر یا استغفار به صورت جهر پس از نماز عصر و پذیرفتن سماع که خلاف نظر خواجه ‌بهاء الدین بوده است.
در این پژوهش که به شیوة توصیفی ـ تحلیلی صورت گرفته، تلاش شده است ضمن مطالعة رساله‌های کاسانی، دیدگاه‌های عرفانی وی و تعاریفش از برخی اصطلاحات بررسی شود. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که کاسانی در بیان دیدگاه‌ها و اصطلاحات عرفانی، الگوی معرفتی خاصی ندارد؛ اگر چه در هر رساله، یک موضوع مشخصی را محور قرار داده؛ اما مطالب پراکنده و پرتکرار دربارة برخی اصطلاحات عرفانی؛ چون: فنا و بقا، غیبت و حضور و... دیده می‌شود که در کنار تأثیرپذیری از مثنوی مولانا، گاه رویکردهای خاص وی در مورد آنها قابل تأمل است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Khajeh Ahmad Kasani; Mystical views and terms

نویسندگان [English]

  • zinab rahmaniankooshkaki 2
  • Sayyed Mohsen Sajedi rad 3
1 Persian Language and Literature, Faculty of Literature, Islamic Azad University, Fasa Branch, Fasa, Iran.
2 Free University of Fasa
3 Persian Language and Literature, Faculty of Literature, Islamic Azad University, Fasa Branch, Fasa, Iran.
چکیده [English]

Khajeh Ahmad Kasani (866-949 AH) is one of the elders and elders of Naqshbandiyya Transoxiana who has written more than thirty treatises in Persian in the field of mysticism. His collection of manuscripts is kept in manuscript form in various libraries and has not yet been published as a book.
In these treatises, Kasani describes mystical topics and terms; Definitions that sometimes inherit mystical books before him and sometimes describe the views of Bahا'u'lldin Naqshband. At the same time, he presents his own special and different views, which are in opposition to the conventional theories of Naqshbandiyya.
In this research, which has been done in a descriptive-analytical manner, an attempt has been made to study his views and definitions of some mystical terms by studying Kasani's treatises. Findings show that Kasani does not have a specific epistemological pattern in expressing mystical views and terms; Although in each treatise he focuses on a specific subject; But scattered and repetitive material about some mystical terms; Because: annihilation and survival, absence and presence, etc. are seen. In addition to being influenced by Rumi's Masnavi, sometimes his special approaches to them can be considered.

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Ahmad Kasani
  • Works
  • Naqshbandiyya
  • views
  • Mystical Terms