بازنمایی یا بازساخت: تطوّر ساختاری چهرۀ جنید بغدادی در برخی آثار عرفانی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دوره ی دکتری زبان و ادبیات فارسی واحد جیرفت ،ایران

2 استادیار، دانشگاه آزاد اسلامی واحد جیرفت ،جیرفت، ایران

3 ستادیار، دانشگاه آزاد اسلامی واحد جیرفت،جیرفت، ایران

چکیده

در میان عارفان شهیر در تاریخ عرفان اسلامی، ابوالقاسم جنید بغدادی نامی کم همتاست. او به اعتبار درجات بالای سلوک، مصاحبت با مشایخ مشهور و تحسین و تأیید معاصرانش و البته کرامات و عبارات لطیفی که از او نقل می‌کنند جایگاهی ممتاز دارد. عمده آشنایی مخاطبان فارسی‌زبان با جنید در روزگار ما به میانجی ذکر او در تذکره الاولیای عطار است؛ با این حال بررسی‌ها نشان می‌دهد که بسیاری از آثار عرفانی و تذکره‌های دیگر نیز توجهی ویژه را به این شخصیت معطوف داشته‌اند. اما بررسی‌های بیشتر نشان می‌دهد که جدا از شخصیت حقیقی او، بازنمایی‌های موجود در تذکره‌ها و آثار عرفانی گویا از یک جنید واحد سخن نمی-گویند. در ادوار مختلف و زیر قلم آفرینندۀ نویسندگان مختلف معرفی و تصریح شخصیت جنید تفاوت‌هایی دارد. مقالۀ حاضر با روش توصیفی-تحلیلی می-کوشد شکل ساختاری پنهان این روایات گوناگون دربارۀ عارفی واحد را بررسی و تبیین نماید. نتایج نشان می‌دهد که سیمای واحدی از جنید را می‌توان به شکل ساختاری با در نظر گرفتن و کنار هم قرار دادنِ این آثار رصد کرد. هرچند سلایق این نویسندگان بنا بر دلایل مختلف یکسان نیست، اما گویی سیمای جنید به تدریج در متون آنها کمالی مجزّا از آنچه این عارف شهیر در زمان حیات واقعی‌اش تجربه کرده را می‌یابد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Representation or Reconstruction: The Structural Evolution of Junaid Baghdadi's Face in Some Mystical Works

نویسندگان [English]

  • naser amirmohammadi 1
  • nemat esfehaniomran 2
  • hamid tabasi 3
1 PhD student in Persian language and literature, Jiroft branch, Iran
2 Assistant Professor, Islamic Azad University, Jiroft Branch, Jiroft, Iran
3 Assistant Professor, Islamic Azad University, Jiroft Branch, Jiroft, Iran
چکیده [English]

Among the famous mystics in the history of Islamic mysticism, Abolghasem Junaid Baghdadi is an unparalleled name. He has a privileged position due to his high ranks of conduct, his association with famous elders, and the admiration and approval of his contemporaries, and, of course, the gentle deeds and expressions that are quoted from him. The main acquaintance of Persian-speaking audiences with Junaid in our time is through his mention in Attar's first memoirs; However, studies show that many mystical works and other memoirs have also paid special attention to this character. But further research shows that apart from his true character, the representations in the memoirs and mystical works do not seem to speak of a single genius. There are differences in different periods and under the pen of the creator of different writers, introducing and specifying Junaid's character. The present article tries to study and explain the hidden structural form of these various narrations about a single mystic by descriptive-analytical method. The results show that a single image of Junaid can be observed structurally by considering and juxtaposing these works. Although the tastes of these writers are not the same for various reasons, it is as if Junaid's image gradually finds in their texts a complete perfection separate from what this famous mystic experienced during his real life.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Junaid Baghdadi
  • mysticism
  • Sufism
  • Structuralism
  • representation