خوانش نشانه‌های اسطوره‌ای رمان ولی دیوانه‌وار اثر شیوا ارسطویی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده

دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ولی‌عصر(عج) رفسنجان

چکیده

اسطوره‌ها همواره پیوند عمیقی با ادبیات داشته‌اند و می‌توانند علاوه بر معنا، بر فرم و ساختار صوری اثر، تأثیر بگذارند. بررسی و تحلیل مناسبات اسطوره‌ای یک متن ادبی نقش مهمی در تبیین و دریافت معانی و مفاهیم آن دارد. هدف از پژوهش حاضر خوانش نشانه‌های اسطوره‌ای رمان ولی دیوانه‌وار نوشتۀ شیوا ارسطویی به روش تحلیلی ـ توصیفی است. نتایج بررسی این رمان بر مبنای خوانش اسطوره‌ای نشان می‌دهد که معانی و حتی فرم رمان از اسطوره تأثیر پذیرفته و احضار اسطورۀ شیوا به متن رمان، علاوه بر کمک به گسترش مفاهیم رمان، در فرم و پیشبرد روایت نقش داشته است؛ یعنی زنی که در دایرة ساعت می‌رقصد، با حرکت خود ریتم رمان را تنظیم می‌کند و مشخص می‌سازد که کدام ماجرا در چه زمانی روایت شود. همچنین رمزگان‌های مختلفی همچون نام‌ها (شیوا، خدای سه‌سر هندی...)، مکان‌ها (آب‌انبار، جعبة پاندورا، پالمیر...) و مفاهیمی چون مرگ و نوشتن در این رمان به عنوان واحدهای معناداری از یک گفتمان اسطوره‌ای هستند.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Mythological Signs in Yet, madly Divānehvār

نویسنده [English]

  • Naarges Bāgheri
The Associate Professor of Persian Language and Literature, Vali-e-Asr University of Rafsanjan
چکیده [English]

Myths are always deeply connected with literature and can affect the form and structure of a literary work in addition to its meaning. Examining and analyzing the mythological relations of a literary text play an important role in explaining its meanings and concepts. By using analytical-descriptive method, the present study attempts to investigate the mythological signs of the novel Yet, Madly... by Shiva Arastooee. The study of the novel, based on a mythological reading, shows that form and content of it have been affected by the myths. The myth of Shiva is added to the novel to expand its concepts and to shape and drive the narrative forward. She appears as a woman who dances around the clock, adjusting the rhythm of the novel with her movements and deciding what story to tell at what time. Also, in the novel, various signs and symbols such as names (Shiva, the god of the three heads, ...), places (water reservoir, Pandora's box, Palmyra, ...) and concepts such as death and writing are presented as meaningful units of a mythical discourse.
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • literary criticism
  • Mythology
  • novel
  • Shiva Arastooee
  • Yet
  • madly Divānehvār
آرزویان. درو. 1382. «تصویرسازی اسطوره‌ای». فصلنامۀ الکترونیکی فرهنگی پیمان. س7. ش 25.
ارسطویی. شیوا. 1397. ولی دیوانه‌وار. تهران: چشمه.
اسماعیل‌پور. ابوالقاسم. 1389. «بررسی و تحلیل تصاویر و نقش برجسته‌ها در اساطیر آفرینش هند». دو فصلنامة علمی ـ پژوهشی هنرهای تجسمی نقش‌مایه. س3. ش6. صص 28-21.
ـــــــــــــــــــ . 1377. اسطوره، بیان نمادین. تهران: سروش.
اسماعیل‌پور، ابوالقاسم و مهدیه سیّدنورانی. 1378. «اسطورۀ دمتر ـ پرسفونه» پژوهشنامۀ ادیان. س2. ش4. صص 46-25.
الیاده، میرچا. 1362. چشم اندازهای اسطوره. ترجمۀ جلال ستاری. تهران: توس.
ــــــــــ . 1396. اسطوره، رویا، راز. ترجمۀ رویا نجم. چ2. تهران: علم.
ایونس، ورونیکا. 1373. شناخت اساطیر هند. ترجمۀ باجلان فرخی. چ2. تهران: اساطیر.
اوپانیشاد (سرّ اکبر). 1368. ترجمۀ دارا شکوه از متن سانسکریت با مقدمه، حواشی، تعلیقات، لغت‌نامه و اعلام به سعی و اهتمام تاراچند و محمدرضا جلالی نایینی. تهران: علمی و فرهنگی.
بارت، رولان. 1382. اسطوره، امروز. ترجمۀ شیرین دخت دقیقیان. تهران: توس.
باقری، نرگس. 1392. «دگرگونی ایزدبانوان در رمان خوف نوشتۀ شیوا ارسطویی». فصلنامۀ ادبیات داستانی. س2. ش1. صص 15-5.
بورکهارت، تیتوس. 1369. هنر مقدّس (اصول و روش‌ها). ترجمۀ جلال ستاری. تهران: سروش.
بهگود گیتا (سرود خدایان). 1385. ترجمۀ محمدعلی موحد. تهران: خوارزمی.
بیگدلی، سعید و علی قاسم‌زاده. 1389. «عمده‌ترین جریان‌های رمان‌نویسی معاصر در انعکاس روایت‌های اسطوره‌ای». دو فصلنامة مطالعات داستانی. س1. ش1.صص 77 - 51.
بی‌نیاز، فتح الله. 1387. درآمدی بر داستان‌نویسی و روایت‌شناسی. تهران: افراز.
پاستوری، ژان پیر. 1383. سماع زندگان. ترجمۀ حمیدرضا شعیری. تهران: قطره.
پاینده، حسین. 1386. «رمان پسامدرن چیست (بررسی شیوه‌های روایت در رمان آزاده خانم و نویسنده‌اش)». ادب پژوهی. س1. ش2. صص 47 - 11.
پین‌سنت، جان. 1380. شناخت اساطیر یونان. ترجمة باجلان فرخی. تهران: اساطیر.
جواری، محمدحسین. 1383. اسطوره در ادبیات تطبیقی (مجموعه مقالات). تهران: سمت.
دادور، ابوالقاسم و محمد رحیمی. 1391. «بررسی تحلیلی مظاهر و مضامین رقص شیوا». جلوۀ هنر. ش8. س2. صص19-5.
دالاپیکولا، آنا ال. 1390. اسطوره‌های هندی. ترجمة عباس مخبر. چ2. تهران: مرکز.
دهخدا، علی‌اکبر. 1325. لعت‌نامه دهخدا. ج2. تهران: چاپخانه مجلس اسلامی.
روتون، کنت نولز. 1387. اسطوره. ترجمۀ ابوالقاسم اسماعیل‌پور. تهران: مرکز.
ژیران، ژ و لاکوئه. ک و ل. دلاپورت. 1375. فرهنگ اساطیر آشور و بابل. ترجمة ابوالقاسم اسماعیل‌پور. تهران: فکر روز.
سجادپور، فرزانه و ابراهیم جمالی. 1386. «نگرش‌های قالبی به زنان فراروی توسعه». همایش زن و سند چشم‌انداز بیست‌ساله. دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساوه.
سرکاراتی، بهمن. 1378. سایه‌های شکار‌‌شده (گزیده مقالات فارسی). تهران: قطره.
شایگان، داریوش. 1362. ادیان و مکتب‌های فلسفی هند. تهران: امیرکبیر.
کوپر، جی سی. 1379. فرهنگ هنرهای سنتی. ترجمۀ ملیحه کرباسیان. تهران: فرشاد.
کوماراسوامی، آناندا. 1372. «رقص شیوا» مندرج در مجموعه مقالات مبانی هنر معنوی. ترجمۀ غلامرضا اعوانی. تهران: دفتر مطالعات دینی حوزه هنری تهران. صص 14-8.
گریمال، پیر1367. فرهنگ اساطیر یونان و رم. ترجمۀ احمد به منش. تهران: امیرکبیر.
علیجانی، محمد و محمد آهی. 1397. «ظرفیت‌ها و محدودیت‌‌های اسطوره‌پردازی در رمان جنگ». فصلنامة ادبیات عرفانی و اسطوره‌شناختی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب. س14. ش53. صص 280-243.
فکوهی، ناصر. 1358. پاره‌های انسان‌شناسی. تهران: نی.
قائمی، فرزاد. 1389. «پیشینه و بنیادهای نظری رویکرد نقد اسطوره‌ای و زمینه و شیوۀ کاربرد آن در خوانش متون ادبی». فصلنامۀ نقد ادبی. دورۀ 3. ش11و12. صص 56-33.
قاسم‌زاده، علی و سعید بیگدلی. 1398. رمان اسطوره‌ای. تهران: چشمه.
مالمیر، تیمور و حسین اسدی‌جوزانی. 1387. «ژرف ساخت اسطوره‌ای رمان رود راوی». فصلنامۀ ادب پژوهی. س2. ش 6. صص 85-55.
میتفورد، میراندا بوروس. 1394. دایرة‌المعارف مصور نمادها و نشانه‌ها. ترجمة معصومه انصاری و حبیب بشیر‌پور. تهران: سایان.
ناس، جان بایر. 1383. تاریخ جامع ادیان. ترجمة علی‌اصغر حکمت. تهران: علمی و فرهنگی.
نوین، رویا، حمیدرضا فرضی و علی دهقان. 1399. «بررسی رد پای اساطیر در رمان آتش بدون دود بر اساس نظریة ژرار ژنت». فصلنامة ادبیات عرفانی و اسطوره‌شناختی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب. س16.ش 59. صص 237-201.
همیلتون، ادیت. 1376. سیری در اساطیر یونان و رم. ترجمۀ عبدالحسین شریفیان. تهران: اساطیر.
یونگ، گوستاو. 1378. انسان و سمبول‌هایش. ترجمۀ محمود سلطانیه. تهران: جامی.
 
English soursece
Durand .Gilbert. 1992 b. Fingures mythiques et visages de l,oeuvre.De la mythocritique a la mythanalyse. Paris: Dunod.