مقایسه کهن‌الگوی مرگ و نوزایی در آثار شفیعی‌کدکنی و بدیع صقور

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه مازندران

2 دانش‌آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه مازندران

چکیده

کهن‌الگوها از اعماق ناخودآگاه جمعی بشر نشأت می‌گیرند و این امر موجب شده در ذهن و روان بشر اسطوره‌ای فراتر از مرزهای جغرافیایی، جریان و سریان پیدا کند. در مقالة پیش رو سعی شده است بر اساس روش تحلیلی ـ تطبیقی، کهن‌الگوی مرگ و نوزایی در دو مجموعة فارسی و عربی معاصر، بگذار کبوتر بخوابد سرودة بدیع صقور، شاعر سوری و مجموعة در ستایش کبوترها از شفیعی‌کدکنی نقد و بررسی گردد. رهاورد این جستار تبیین شباهت‌ها و برخی تمایزات قابل تأمّل در موضوع کهن‌الگوی مرگ و نوزایی در دو اثر مذکور است. موضوع مرگ و نوزایی در این دو مجموعه به سه شکل قابل ردیابی است؛ الف: رویکرد شاعر به موضوع مرگ بیشتر از توجه وی به مفهوم نوزایی است. ب: مرگ و نوزایی به شکل متعادل رخ می‌نماید. ج: میزان توجه به مفهوم نوزایی بیش از توجه به موضوع مرگ است. مهم‌ترین نتایج این پژوهش عبارتند از: بیشتر شعرهای این دو مجموعه بر تعادل میان موضوع مرگ و نوزایی استوار هستند؛ البته توجه به مرگ در شعر بدیع صقور چشمگیرتر است و شفیعی‌کدکنی در اشعارش بر موضوع نوزایی تأکید می‌ورزد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Archetype of Death and Rebirth in the Works of Badi Saqour and Shafiei Kadkani: A Comparative Study

نویسندگان [English]

  • Gholāmrezā Pirouz 1
  • Parināz Bāgheri 2
1 The Associated Professor of Persian Language and Literature, University of Mazandaran
2 Ph D. of Persian Language and Literature, University of Mazandaran
چکیده [English]

Archetypes are rooted in the depths of collective unconsciousness; some of them, beyond the geographical boundaries, are present in the minds of all men. The present article, by using analytical-comparative method, attempts to exmine "the archetype of death and rebirth" in the poems let the Pigeon sleep by Syrian poet, Badi Saqour and in the Praise of Pigeons by M.R. Shafiei Kadkani. The issue of death and rebirth in these poems can be studied in three ways: a: The poet's focus is more on the subject of death. b: Death and rebirth occur in a balanced manner. c: More attention is paid to the subject of rebirth. The most important findings of this study are as follows: Many of the poems in these two collections are based on the balance between death and rebirth. In other his poems, Badi Saqour focuses more on death; but, Shafiei Kadkani emphasizes more on the issue of rebirth.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Archetype of Death and Rebirth
  • Mythological Criticism
  • comparative literature
  • Shafiei Kadkani
  • Badi Saghor

اعتمادی، حسین، ناهده فوزی و مهرداد آقائی. ۱۳۹۸. «بررسی تطبیقی عارفانه‌های عاشقانة عبدالوهاب البیاتی و سهراب سپهری». فصلنامة ادبیات عرفانی و اسطوره‌‌شناختی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب. دورة ۱۵. ش55. صص۸۰-۴۹.

جواری، محمدحسین. 1384. «اسطوره در ادبیات تطبیقی». اسطوره و ادبیات (مجموعه مقالات برگزیدة سومین همایش ادبیات تطبیقی. ش23 و 24. صص51-40.

حامد جابر، یوسف. 1390. «قضایا المکان بین الذاکرة والرؤیا فی شعر (بدیع صّقور)». دراسات فی اللّغةالعربیة و آداب‌ها. فصلیة محکمة. ش۶. صص20-1.

حسینعلی، مریم. 1387. «نقد کهن‌الگویی غزلی از مولانا». پژوهش زبان و ادبیات فارسی. ش11. صص118-97.

درودگریان، فرهاد. 1393. «تحلیل تولد پیر چنگی در مثنوی مولوی بر اساس نظریة یونگ». فصلنامة ادبیات عرفانی و اسطوره‌شناختی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب. ش35. صص105-91.

دلاشو، م لوفر. 1366. زبان رمزی قصه‌های پریوار. ترجمة جلال ستاری. تهران: توس.

سخنور، جلال. 1369. نقد ادبی معاصر. تهران: رهنما.

سلطان‌بیاد، مریم و محمود‌رضا قربان‌صباغ. 1390. «بررسی قابلیت‌های نقد کهن‌الگو در مطالعات تطبیقی ادبیات: نگاهی گذرا به کهن‌الگوی «سایه» و «سفر قهرمان»». نقد ادبی. ش14. دوره ۴. صص۱۰۳-۷۹.

شریفی، فیض. 1393. شعر زمان ما (16) محمد‌رضا شفیعی‌کدکنی. تهران: نگاه.

شفیع‌آبادی، عبدالله، شکوه نوابی‌نژاد، جواد اژه‌ای، قدسی احقر، خدیجه آرین، مهدی حسینی بیرجندی و محسن رسولی. 1394. مبانی راهنمایی و مشاوره. تهران: سمت.

شفیعی‌کدکنی، محمد‌رضا. 1388. در ستایش کبوتر‌ها. تهران: سخن.

شوقی عبدالجواد رضوان، احمد. 1990. الدرس الادبی المقارن. بیروت: دار العلوم العربیة

صقور، بدیع. 2014. دعوا الحمام ینام. سویدا: دارلیندا للطباعة و النشر التوزیع.

غنیمی هلال، محمد. 1390. ادبیات تطبیقی. ترجمة مرتضی آیت‌الله‌زاده شیرازی. تهران: امیرکبیر.

فرضی، حمید‌رضا و محمد‌رضا عابدی. 1393. «تحلیل بن‌مایه‌های اساطیری «داستان شهریار بابل با شهریارزاده» در مرزبان‌نامه». نشریة زبان و ادب فارسی. ش330. صص134-113.

فوزی، ناهید، مریم امجد و کبری روشنفکر. 1393. «بررسی شعر محمدرضا شفیعی‌کدکنی و عبدالوهاب البیاتی از منظر ادبیات تطبیقی». فصلنامة پژوهش‌های ادبیات تطبیقی. دوره 2. ش1. صص ۹۷-۷۹.

قره‌باغی، علی‌اصغر. 1383. واژگان و اصطلاحات فرهنگی. تهران: سورة مهر.

کفافی، محمد عبد‌السلام. 1382. ادبیات تطبیقی. ترجمة سیّدحسین سیّدی. مشهد: به‌نشر.

مورنو، آنتونیو.1393. یونگ، خدایان و انسان مدرن. ترجمة داریوش مهرجویی. تهران: مرکز.

یاوری، حورا. 1386. روان‌کاوی و ادبیات: دو متن، دو انسان، دو جهان: از بهرام تا راوی بوف‌کور. تهران: سخن.

یونگ، کارل گوستاو. 1368. چهار صورت مثالی. ترجمة پروین فرامرزی. مشهد: آستان قدس رضوی.

ــــــــــــــــــ . 1395. انسان و سمبل‌هایش. ترجمة محمود سلطانیه. تهران: جامی.

 

Eglish Sources

Bagheri Parinaz, gholamreza Pirooz, Ali Akbar Bagheri khalili. Hasan Goodarzi Lamraski(2018).” A Comparative Study of Romantic Naturalism in Shafiee Khadkani and Badi Saqour”.opcion.especial no.15:657-680

Vickery, john b.(1993). mythencyclopedia of poetry and poetics. Eds. Alex Preminger and t.v.f. brogan. Princeton:Princeton university press