تحلیل عنصر روشنی و تاریکی در اشعار آدونیس با رویکرد عرفانی

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 استادیار زبان و ادبیات عرب دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

بررسی اشعار آدونیس نشان می‌دهد که امور متضاد در تفکّر و اندیشه‌های او از جایگاه ویژه و والایی برخوردار است؛ به حدّی که در انتقال مفاهیم نو و مورد نظر شاعر نقشی اساسی دارد. یکی از مهم‌ترین این عناصر که با بسامد بالا در اشعار آدونیس دیده می‌شود، عنصر روشنی و تاریکی است. این پژوهش با روش تحلیلی ـ توصیفی به بررسی دو عنصر متضاد و پرکاربرد روشنی و تاریکی در اشعار آدونیس با تکیه بر تحلیل‌های عرفانی، پرداخته است تا نگاه ویژۀ آدونیس را به طبیعت و اشیاء بکاود و جنبه‌هایی از تفکّرات متعالی در اشعار او را آشکار کند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که علاوه بر مفاهیمی چون خیر و شرّ، جهان ظاهر و جهان باطن، هدایت و ضلالت و... که این دو عنصر در این مفاهیم بازتاب می‌یابند، مهم‌ترین کاربرد آدونیس از روشنی و تاریکی، رها شدن از سرشت ذاتی این دو و لزوم همراهی تاریکی با روشنایی برای رسیدن به نقطه‌ای است که در آن همۀ عناصر متضاد و کثرات به وحدت بدل می‌شوند. آدونیس برای رسیدن به این هدف، پرده‌های ظاهری و مادّی اشیاء را کنار می‌زند و با تکیه بر مفهومی ویژه به نام «جنون» عریانی حقیقت و شناخت انسان از کنه هستی را موجب می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Light and Darkness in the Poems of Adunis; A Mystical Approach

نویسندگان [English]

  • Sabikeh Esfandiyār 1
  • Rezā Rezāee 2
1 Ph D. of Persian Language and Literature, University of Sistan and Baluchestan
2 The Assistant Professor of Arabic Language and Literature, University of Sistan and Baluchestan
چکیده [English]

An examination of Adunis' poems shows that the contrary opposites have a special status in his thinking; they play a crucial role in conveying the poet's new and favored concepts. One of the most important oppositions, which is found at high frequency in his poems, is the opposition of light and darkness. By using analytical-descriptive method, the present article attempts to evaluate two opposite and commonly used concepts of light and darkness in Adunis's poems based on mystical analysis. In this way, Adunis' special view about the nature and objects becomes clear, revealing aspects of the mystical thoughts in his poetry. The results show that concepts such as good and evil, inward and outward worlds, guidance and deviation are reflected in these two concepts. According to Adunis, one must abandon the intrinsic nature of them and unite darkness with light and reach a point where all opposing elements and multiples are united. To achieve this goal, the poet puts away material things and relies on a particular concept called "madness", and in this way, reveals the Truth and provides the knowledge of the ultimate nature of being.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Adunis
  • Light and Darkness
  • madness
  • unity

قرآن‌ کریم.

آدونیس، علی احمد سعید. 1988. احتفاء بالأشیاء الغامضة الواضحه. بیروت: دارالاداب للنشر و التوزیع.

ـــــــــــــــــــــــــ . 1978م. زمن الشعر. بیروت: دارالعودة.

ـــــــــــــــــــــــــ . 1979م. مقدمة للشعر العربی. چ2. بیروت: دارالعودة.

ــــــــــــــــــــــــــ . 1985م. سیاسة الشعر، دراسات فی الشعریةالعربیةالمعاصرة. چ1. بیروت: دارلآداب.

ـــــــــــــــــــــــــ . 1988م. الأعمال الشعریة الکاملة. بیروت: دارالعودة.

ــــــــــــــــــــــــــ 1992م. الصوفیه و السورئالیته. چ1. بیروت: دارالساقی با همکاری یونسکو.

ـــــــــــــــــــــــــ . 2006م. فهرس لأعمال الریح. الطبعة الثانیة. بیروت: بدایات للطباعة و النشر و التوزیع.

ــــــــــــــــــــــــــ . 2008م. ورّاق یبیع کتب النجوم. الطبعة الاولی. بیروت: دارالساقی.

ــــــــــــــــــــــــــ . 1388. ستاره‌ها در دست. گردآوری تحقیق و ترجمۀ موسی اسوار. تهران: سخن.

امینی، ادریس. 1394. «عرفان سوررئالیزه: خوانشِ سکولار سنت عرفانی در شعر ادونیس (تحلیل بینامتنی شعر «تحولات عاشق»)». فصلنامة تخصصی نقد ادبی. س7. ش29. صص116ـ93.

حیده، عبدالحمید. 1980م. الاتجاهات الجدیدة فی الشعر العربی المعاصر. چ1. بیروت: مؤسسۀ نوفل.

رضایی‌نیا، عبدالرضا. 1378. کارنامة باد. ترجمۀ فهرس لأعمال الریح. تهران: مرکز.

عباس، احسان. 1978م. اتجاهات الشعر العربی. کویت (المجلس الوطنی للثقافة): عالم المعرفه.

عرب، عباس. 1383. آدونیس در عرصۀ شعر و نقد معاصر عرب. چ1. مشهد: دانشگاه فردوسی.

عطار نیشابوری، فریدالدین محمدبن ابراهیم. 1386. مصیبت‌نامه. با مقدمه، تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعی‌کدکنی. تهران: سخن.

علی‌محمدی، علی و فرزانه سیّدبابک. 1391. «اسطوره در شعر آدونیس و شاملو». فصلنامة ادبیات عرفانی و اسطوره‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب. دوره8. ش 29. صص 70-41.

فرامرز فراملکی، احد. 1376. «درآمدی بر دین‌شناسی یونگ». مجلۀ قبسات. ش5 و6. صص153ـ140.

محمدمنصور، ابراهیم. 1420ق. شعر و تصوف. البعة الاولی. قاهره: دارالامین.

مروه، حسین. 1965م. دراسات نقدیه فی ضوء المنهج الواقعی. بیروت: مکتبة المعارف.

مؤذنی، علی‌محمد و سبیکه اسفندیار. 1389. «بررسی ابعاد شخصیت دیوانه در مصیبت‌نامه (دیوانگان در مقام عارفان نه عقلاء مجانین)». فصلنامة دانش. مرکز تحقیقات ایران و پاکستان. ش100. صص 174ـ147.

مقدّسی، ابوالحسن امین و مهدیه قیصری. 1397. «واکاوی کارکرد رؤیا در سروده‌های آدونیس». فصلنامة ادب عربی. س10. ش2. صص20-1.

نیشاوی، نسیب. 1980م. مدخل الی دراسة المدارس فی الشعر العربی المعاصر. طبعة الاولی. دمشق: خود مؤلف.

عین‌القضات همدانی. 1362. نامه‌های عینالقضات. به کوشش علی‌نقی منزوی. تهران: منوچهری.

یوسف سامی، الیوسف. 1980م. الشعر العربی المعاصر. چ1. دمشق: اتحاد الکتاب العرب.