تحلیل اسطوره شناختی آیین بلاگردانی در حدیقه سنایی

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسنده

دبیر آموزش و پرورش ناحیه دو اصفهان

چکیده

بلاگردانی یک آیین اسطوره‌ای- مذهبی است که در میان اقوام و ملل مختلف با اهداف گوناگون از دیرباز رواج داشته است. بسیاری از سنت‌های اسطوره‌ای و کهن برای دور ماندن از بلایا و یا رفع آن، روش‌های مختلف بلاگردانی را توصیه کرده‌اند. در ادبیات کلاسیک فارسی از سنایی به‌عنوان یکی از نخستین حلقه‌های نوآوری و گسترش مضامین و اندیشه‌های عرفانی، تعلیمی‌ و حکمی ‌نام برده‌اند، اما سنایی به‌شهادت شمار زیادی از ابیات مثنوی حدیقه‌الحقیقه‌اش با اساطیر به‌خوبی آشنایی داشته و از مصادیق و فرهنگ عامه‌ای که در روزگار وی رایج بوده است و مردم با چند و چون آنها سر و کار داشته‌اند، به‌خوبی بهره برده است. در پژوهش حاضر که به‌شکل بنیادی بر پایۀ مطالعات کتابخانه‌ای و به‌روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است، سعی کردیم تا نشان دهیم سنایی در کتاب حدیقه‌الحقیقه صورت‌های گوناگون مصادیق بلاگردانی و انتقال شر را مورد‌توجه قرار داده است. برای روشن شدن این امر، پس از تحلیل و تعریف باور عامیانه و بلاگردانی به تحلیل مصادیق یافت‌شده در حدیقۀ سنایی خواهیم پرداخت؛ در نهایت نشانه‌های آیین بلاگردانی در این اثر مشخص و مورد‌تحلیل قرار گرفته است. یافته های تحقیق حاکی از آن است که سنایی به جنبه‌های اسطوره‌ای آیین بلا گردانی کاملاً آشنا بوده است و توانسته به هنری‌ترین وجه ممکن آن را در مثنوی حدیقه به‌کار ببرد

کلیدواژه‌ها

موضوعات