آداب مکالمه انسان با خدا بر اساس مدل ارتباطی دیوید برلو و نظریه یاکوبسن (با تکیه ‌بر آثار منثور عرفانی تا قرن هفتم)

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور

2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور

3 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان

4 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور

چکیده

در تفکر دینی و عرفانی، ارتباط گفتاری بین انسان و خالق جایگاه ویژه‌ای دارد. خداوند در ایجاد این ارتباط پیش‌قدم است. هر دو سوی رابطه، گاهی نقش فرستنده و گاهی نقش گیرنده را دارند. در این تحقیق به بررسی راه‌های ارتباط گفتاری انسان با خدا در قالب نماز، دعا، مناجات و آداب مرتبط با آن پرداختیم. ابزارهای لازم برای برقراری ارتباط کلامی همچون شنیدن و نقش حرکات بدن در تکمیل و تقویت ارتباط گفتاری؛ شیوه‌های ارتباط گفتاری خدا با بندگان در قالب وحی و الهام و جز آنها در عرفان و تصوف از موضوعات این مقاله است. در ارتباط گفتاری انسان با خدا در نماز خواندن، شیوة گفت‌وگو و نوع حرکات از سوی خدا برای انسان تعیین شده است، امّا در دعا و مناجات، انسان شیوة گفت‌وگو را با تکیه به آیات و احادیث و حال درونی خود انتخاب می‌کند. در این پژوهش، برای تحلیل ارتباط کلامی انسان با خدا از نظریه‌های جدید دربارة ارتباط گفتاری مانند نظریة یاکوبسن و مدل ارتباطی دیوید برلو استفاده کردیم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Verbal Communication between Man and God Based on the Theory of Jakobson and David Berlo’s Communication Model (in Prose Mystical Texts till 7th A.H. Century)

نویسندگان [English]

  • Maryam Najafi 1
  • Hosein Yazdāni 2
  • Seyyed Aliasghar Mirbāgherifard 3
  • Fatemeh Koupā 4
1 The Lecturer of Payame Noor University (PNU)
2 The Associate Professor of Payame Noor University (PNU)
3 The Professor of University of Isfahan
4 The Professor of Payame Noor University (PNU)
چکیده [English]

In religious and mystical thought, verbal communication between man and the Creator has a special place. God is the first to make this connection. Both sides of the communication sometimes have the role of the sender and sometimes the role of the receiver. In the present article, we examine 1.the methods of verbal communication with God in the form of praying Namāz and prayer (doā) and related customs 2. The role of necessary tools, such as hearing, for verbal communication 3. The role of body movements in completing and enhancing verbal communication 4. The ways in which God communicates with his people through revelation and inspiration. In praying Namāz, the way of speaking and the type of gesture is determined by God for man, but in praying man selects the method of communication regarding Quranic verses, Hadith (the statements of the Prophet) and his/her mental states. We have used new theories, such as the theory of Jakobson and David Berlo’s communication model, to analyze the verbal communication of man with God.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Verbal Communication
  • Man
  • god
  • David Berlo
  • Roman Jakobson

ابونصر سراج، عبدالله‌بن علی. 1382، اللمع فی التصوف. تصحیح رینولد آلن نیکلسون. ترجمة مهدی مجتبی. تهران: اساطیر.

استیس، و. ت. 1367. عرفان و فلسفه. ترجمة بهاء‌الدین خرمشاهی. تهران: سروش.

ایزوتسو، توشیهیکو. 1381. خدا و انسان در قرآن: معنی‌شناسی جهان‌بینی در قرآن. ترجمة احمد آرام. چ5. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

پورجوادی، نصر الله. ۱۳۸۵. زبان حال در عرفان و ادبیات پارسی. تهران: هرمس.

خواجه عبدالله انصاری. 1377. مجموعه رسائل. تصحیح محمد سرور مولائی. چ2. تهران: طوس.

رشیدالدین میبدی، احمدبن ابی سعد. ۱۳۷۱. کشف الاسرار و عدة الابرار. تصحیح علی اصغر حکمت. چ5. تهران: امیرکبیر.

روزبهان بقلی. 1389. مشرب الارواح. ترجمه و شرح قاسم میر آخوری. تهران: آزاد مهر.

سهروردی، شهاب‌الدین. 1364. عوارف المعارف. ترجمة ابو منصور عبد المؤمن اصفهانی. به کوشش  قاسم انصاری. تهران: علمی و فرهنگی.

صفوی، کورش. ۱۳۸۳. از زبان‌شناسی به ادبیات. تهران: سوره مهر.

عزالدین کاشانی، محمود. 1389. مصباح الهدایة و مفتاح الکفایة. تصحیح جلال‌الدین همایی. تهران: زوار.

عین‌القضات همدانی، عبدالله‌‌بن محمد. 1370. تمهیدات. تصحیح عفیف عسیران. تهران: منوچهری.

فرهنگی، علی ‌اکبر. 1379. ارتباطات انسانی. چ4. تهران: رسا.

قشیری، عبدالکریم‌‌بن هوازن. 1354. رسالة قشیریه. تصحیح بدیع‌الزمان فروزانفر. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

کلابادی، ابوبکر بن محمد. 1363. خلاصه شرح تعرف لمذهب التصوف. تصحیح احمد علی رجایی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

کول، کریس. 1387. مهارت‌های ارتباطی. ترجمة محمد رضا آل یاسین. تهران: هامون.

گیرو، پی یر. ۱۳۸۰. نشانه‌شناسی. ترجمة محمد نبوی. تهران: آگاه.

محسنیان راد، مهدی. 1378. ارتباط‌شناسی: ارتباطات انسانی (میان فردی، گروهی، جمعی). تهران: سروش.

محقق ترمذی، برهان‌الدین حسین. 1377. معارف. تصحیح و حواشی بدیع الزمان فروزانفر. چ2. تهران: مرکز نشر دانشگاهی

مستملی بخاری، ابوابراهیم اسماعیل‌بن محمد. ۱۳۶۵. شرح التعرف لمذهب التصوف. تصحیح محمد روشن. چ1. تهران: اساطیر.

مولوی، جلال‌الدین محمد. 1388. فیه ما فیه. تصحیح بدیع‌الزمان فروزانفر. تهران: خیام.

نجم رازی، عبدالله‌بن محمد. 1352. مرصاد العباد. به کوشش محمد امین ریاحی. تهران: علمی فرهنگی.

هجویری، ابو الحسن علی‌بن عثمان. 1383. کشف المحجوب. تصحیح محمود عابدی. تهران: سروش.

یاکوبسن، رومن. ۱۳۸۰. زبانشناسی و شعر شناسی. ترجمة کورش صفوی. تهران: هرمس.

شفیعی کدکنی، محمد رضا. ۱۳۷۶. موسیقی شعر. تهران: آگاه.

 

English source

Berlo, David. (1960). The process of Communication. Michigan State University/ New York: Rinehart and Winston.