نقش دیوان و موجودات اهریمنی در نگاره های شاهنامه رشیدا

نویسنده

دانشجوی دکتری هنر دانشکدههنرهای زیبا ـ دانشگاه تهران

چکیده

جمال و جلال دو اصطلاح منحصر به فرد فلسفه و عرفان اسلامی است . اما نقش آنها در
ساحت هنر سنتی ، به ویژه نگارگری ، آن چنان شگفت انگیز است که بدون بررسی کارکردشان،
تبیین نگارگری چندان ممکن نیست . در نگارگری ایرانی ، به ویژه نگاره های شاه نامه رشید ا،
شخصیت های گوناگونی با ظرافت های خاص وجودی و بصری به تصویر کشیده شده اند. این
ویژگی را می توان با عناوین ارزشی؛ موجودات خیر و شر، خیالی؛ موجودات اسطوره ای و
واقعی، عرفانی؛ عاشق ها و معشوق ها، اجتماعی؛ شاهان و گدایان ، و اهریمنی؛ دیوان و اژدهایان
بررسی کرد . تمامی این موجودات ذیل جلوه های جمال و جلال قابل بررسی اند. اما این مقاله
به موجودات اهریمنی می پردازد و اینکه چرا روح حاکم بر نگارگری و نگاره های شاهنامه
رشیدا، زیبایی است، تا آنجا که اهریمن ها هم زیبا تصویر شده اند . خاستگاه نظری
زیبایی شناختی ر ا بایستی در جلوه های جمال و جلال جست وجو کرد. نگارگر ایرانی از نظرگاه
جمال و زیبایی هیبت و جلال موجودات خوفناک را نگریسته و آنها را به تصویر کشیده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Appearance of Evil and Monsters in Rashidā Shāhnāmeh

چکیده [English]

 
For understanding Iranian painting in the Middle Ages, we need to know about two Islamic mystic and philosophical terms: beauty and glory. Indeed, a Muslim painter, like a Muslim philosopher and mystic, believes that all creatures are manifestations of glory and beauty of God. So, he even paints the evil beautifully.  
In Rashidā Shāhnāmeh (created in Isfahan, 17th Century, Repository: Tehran: Golestan Palace), we can see this aspect. The anonymous muslim painter has painted not only the good beings (lovers and beloveds, heroes and etc.) but also the evil beings (Satan, monsters, demons, dragons, etc.) in beautiful appearance.
The present article, by studying the paintings of Rashidā Shāhnāmeh, tries to show the aesthetic aspects of them with respect to the concepts of beauty and glory.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Beauty
  • Glory
  • Rashidā Shāhnāmeh
  • Islamic Mysticism