جامی و مشکل عشق

نویسنده

استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه قم

چکیده

جامی افزون بر سرودن منظومه‌های عاشقانه‌ای همچون "لیلی و مجنون" و"یوسف و زلیخا" به عشق از منظر یک محقق مدرسی و با نگاه و تحلیل عارفان نیز نگریسته است. در این جهان‌بینی عشق کلیدی‌ترین عنصر است؛ عنصری که آفرینش با او تبیین می‌شود و در همه جا و همه چیز جاری است. سرآغاز فتنة وجود ، عشق حق است به خویشتن و شهود کمالات خویش. جامی می‌کوشد گونه‌های مختلف این عشق‌ورزی و شهود و نیز آدمیان و تنوع نگاه عاشقانة آنان را باز نماید. کوشش او در تبیین سریان عمومی عشق، انواع شهود حق و انگیزه‌های متفاوت آدمیان، کوششی است سزا و اما در مواضعی مبهم و شاید نارسا و ناتمام. در این نوشتار سعی بر آن است که به برخی از این ابهامات و ناهماهنگی‌ها، نارسایی‌ها و ناتمامی‌ها اشارت رود. نیز تلاش شده است تا براساس همان نگاه جامی، در طرحی دیگر تا آن‌جا که ممکن است این ناهماهنگی‌ها به هماهنگی رسد و ابهامات رفع شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Jāmi and the Problem of Love

چکیده [English]

 
Nur ad-Din Abd al-Rahmān Jāmi (1414 –1992) is the Persian poet and composer of two long love stories in poemsverse, Leili and Majnoon and Yusof and Zoleikha, where he has examined the concept of love from mystical and scholastic point of view. He believes that love flows in all things and creation can only be made sense by love. Since God loved himself and intuited his own perfections and so the Creation was begun. The present article tries to illuminate ambiguities and inconsistencies that exist in his Jāmi’s interpretation of Love.
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Jāmi
  • love
  • creation
  • Man
کتابنامه
آبراهاموف، بنیامین. 1388. عشق الهی در عرفان اسلامی. ترﺟﻤﮥ مرضیه شریعتی. چ1. تهران: حکمت.
آل رسول، سوسن. 1383. عرفان جامی. چ1. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
ابن دباغ، عبدالرحمن بن محمد الانصاری. 1379. مشارق انوار القلوب و مفاتیح اسرار الغیوب. تحقیق پروفسور ﻫ . ریتر. ترجمة قاسم انصاری. چ 1. تهران: طهوری.
بیانی، علیقلی. 1370. منطق عشق عرفانی. چ 3. تهران: سهامی انتشار.
تحریرچی، محمد. 1380. مدرﺳﺔ عشق (ترجمه و تنظیم بخش‌هایی از فتوحات مکیه). چ 1. تهران: ناشر مؤلف.
جامی. 1353. اشعة اللمعات فی شرح اللمعات. به تصحیح حامد ربانی. تهران: گنجینه.
ـــــ . 1374. بهارستان. به تصحیح اسماعیل حاکی. چ 3.  تهران: اطلاعات.
ـــــ . 1379. بهارستان و رسائل جامی. با مقدمه و تصحیح اعلا خان افصح زاد، محمد جان عمراف و ابوبکر ظهورالدین. چ 1. تهران: میراث مکتوب.
ــــــ . 1376. تائیه. به تصحیح صادق خورشا. چ 1. قم: نقطه.
ــــــ . 1358. الدرة الفاخره فی تحقیق مذهب الصوفیه و المتکلمین و الحکماء (به انضمام حواشی مؤلف و شرح عبدالغفور لاری). به اهتمام نیکولا هیرو و علی موسوی بهبهانی. تهران: مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل شعبة تهران: دانشگاه تهران.
ـــــ . 1378الف. دیوان جامی. با مقدمه و تصحیح  اعلاخان افصح زاد. چ 1. تهران: مرکز مطالعات ایرانی.
ــــــ . 1360. سه رساله در تصوف، لوامع . لوایح و شرح قصیدة خمریة ابن فارض در بیان معارف و معانی عرفانی (به انضمام شرح رباعیات در وحدت وجود). با مقدمة ایرج افشار. تهران: کتابخانه منوچهری
ــــــ . 1373. لوایح. به تصحیح یان ریشار. چ 1. تهران: اساطیر.
ـــــ . 1370. نقدالنصوص فی شرح نقش الفصوص. به تصحیح ویلیام چیتیک. چ 2. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
ــــــ . 1378 ب. مثنوی هفت اورنگ. به تصحیح اعلاخان افصح زاد، حسین احمد تربیت، جابلقاداد علیشاه، اصغر جانفدا و طاهر احراری. چ 1. تهران: مرکز مطالعات ایرانی.
ـــــ . 1375. مثنوی هفت اورنگ. به تصحیح مرتضی مدرس‌گیلانی. چ 7. تهران: مهتاب.
حلبی، علی‌اصغر. 1380. سخن عشق. چ 1. تهران: بهبهانی.
خلیلی. 1380. مبانی فلسفی عشق از منظر ابن سینا و ملاصدرا. چ 1. قم: مؤﺳﺴﮥ بوستان کتاب قم.
ستاری، جلال. 1375. عشق صوفیانه. چ 2. تهران: مرکز.
صیقلانی، علی. 1386. عشق در سه مکتب. چ 1. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
محمود الغرائب، محمود. 1387. عشق و عرفان از دیدگاه ابن‌عربی. ترﺟﻤﮥ دکتر سیدمحمود رادمنش. چ 2. تهران: جامی.
نجیب مایل هروی. 1377. شیخ عبدالرحمن جامی. چ 1. تهران: طرح نو.
هجویری، علی بن عثمان. 1383. کشف المحجوب. به تصحیح محمود عابدی. چ 1. تهران: سروش.