خورخه لوئیس بورخس و اسطورة گاومَرد (مینوتور) در داستان «خانه آستریون»

نویسنده

استادیار زبان و ادبیات فارسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

چکیده

داستان کوتاه خانه آستریون، یکی از داستان‌های زیبای معاصر است که خورخه لوئیس بورخس، نویسنده و شاعر آرژانتینی، آن را نوشته است. بورخس در این داستان عملی فرااسطوره‌ای انجام داده، بدین معنا که اسطوره‌ای جدید برمبنای اسطوره‌ای قدیم ساخته است. داستان، اسطورة مینوتور(گاومرد) ـ فرزند یکی از پادشاهان یونان ـ است. این هیولا مجازات پوزئیدون خدای دریاهاست که شاه مینوس به دلیل نافرمانی بدان مبتلا شده است. شاه مینوس برای رهایی از شرم، این فرزند عجیب و هولناکش را در لابیرنت یا هزارتویی زندانی می‌کند. این هیولای مردم‌خوار سرانجام به‌وسیلة تزئوس کشته می‌شود. بورخس در بازسازی این اسطوره خودش را درجای گاومرد قرارداده و با راوی اول شخص، داستان را به گونه‌ای دیگر روایت کرده است. آنچه از روایت بورخس برمی‌آید، این است که انسان معاصر در چنبر هزارتوهای مختلف که محصول تجدد امروزی است، گرفتاراست. بورخس در این داستان می‌کوشد مخاطبانش را به درون این هزارتوها بکشاند تا باور کنند که راه خروج از آنها آسان است و تنها اندکی جسارت می‌خواهد. در این پژوهش عمل فرااسطوره‌ای بورخس از داستان مینوتور نقد و بررسی می‌شود

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Myth of Minotaur in the House of Asterion

نویسنده [English]

  • Abdolhosein Farzād
A. Farzād Assistant Professor at the Institute for Humanities and Cultural Studies
چکیده [English]

The House of Asterion is a beautiful contemporary short story by Argentinean poet and writer, Jorge Luis Borges. In this story Borges creates a new myth (or a meta-myth) using an old one. The story is about Minotaur, a mythological creature in the ancient Greece with the head of a bull and the body of a man, who was imprisoned by King Minos of Crete in a gigantic labyrinth. Minotaur was eventually killed by the Athenian hero, Theseus. Borges reconstructs the story and writes it in first person narrative mode.
According to Borges, the modern man is captured in the labyrinths that are the results of modernism. Yet he can free himself, all he needs is some courage.

کلیدواژه‌ها [English]

  • The House of Asterion
  • labyrinth
  • Minotaur
  • Jorge Luis Borges

استیوارت، جی.آی.ام. 1381. جیمزجویس. ترجمة منوچهر بدیعی. چ 1. تهران: نیلوفر.

اسلامی ندوشن، محمدعلی. 1374. جام جهان‌بین. تهران: جامی.

ایدل، له اون. 1367. قصه روان‌شناختی نو. ترجمة ناهید سرمد. چ 1. تهران: شباویز.

بیویی کاسارس، آدلفو. 1386. شش مسئله برای دن ایسیدور پاوردی. ترجمة احسان نوروزی و نیما ملک‌محمدی. تهران: نیلا.

بورخس، خورخه لوئیس. 1376. «داستان کوتاه سرداب». ترجمة عبدالحسین فرزاد. مجله ادبیات داستانی. س 6. ش 45.

ـــــــــــــــــــــ . 1380. هزارتوهای بورخس. ترجمه احمد میرعلایی. تهران: کتاب زمان

ــــــــــــــــــــ . 1387. کتابخانه بابل. ترجمة کاوه سیدحسینی. چ 5. تهران: نیلوفر.

پورجعفری، محمدرضا. 1388. درآمدی بر انسان‌شناسی ادبیات (گزیده و ترجمه). تهران: ثالث.

شرقی، هوشنگ. 1382. «لابیرنت‌ها و مازها در گذرگاه تاریخ». مجله دانش و مردم. ش41 و 42.

فاضل، جهاد. 1376. «با آخرین فیلسوف معاصر عرب میخائیل نعیمه». ترجمة عبدالحسین فرزاد. مجله نگاه تازه. س 3. ش 1.

فرزاد، عبدالحسین. 1376. «گذر از هزارتوی ذهن سرگشته خورخه لوئیس بورخس». مجله ادبیات داستانی. س 6. ش 43.

ــــــــــــــــ . 1376. «سرداب (داستان کوتاه) اثر خورخه لوییس بورخس». مجله ادبیات داستانی. س 6. ش 45.

فضولی، ملامحمد. 1389. سفرنامه روح. با مقدمه و تصحیح و تحشیه حسین محمدزاده صدیق و شایسته ابراهیمی. تهران: تکدرخت.

کریمی، یوسف. 1374. روان‌شناسی شخصیت. تهران: ویرایش.

گریمال، پیر. 1367. فرهنگ اساطیر یونان و رم. ترجمة احمد بهمنش. تهران: امیرکبیر.

مولوی. 1355. کلیات دیوان شمس تبریزی. به کوشش محمد عباسی. تهران: طلوع.

ـــــ . 1357. مثنوی معنوی. به تصحیح نیکلسون. چ 5. تهران: امیرکبیر.

 

 

References

Borges, Jorge Luis. (1997/1376H). “Dāstan-e kootah-e sardab”. Tr. by Abdolhossein Farzād. Majale-ye Adabiat-e Dāstani.

--------. (2001/1380H). Hezartoo-hāye Borges. Tr. by Ahmad Mir Alayi. Tehran: Ketab-e Zaman.

--------. (2008/1387H). Ketabkhane-ye Babel. Tr. by Kaveh Seyyed Hosseini. 5th ed. Tehran: Niloofar.

Casares, Adolfo Bioy. (2007/1386H). Six Problems for Don Isidro Parodi Shesh mas’ale baraye Don Isidro Parodi (Six Problems for Don Isidro Parodi). Tr. by Ehsan No’roozi and Nima Malek Mohammadi. Tehran: Nila.

Edel, Leon. (1988/1367H). Ghesse-ye ravanshenakhti-e no (The Modern Psychological Novel). Tr. by Nahid Sarmad. 1st ed. Tehran: Shabāviz.

Eslami Nodooshan, Mohammad Ali. (1995/1374H). Jām-e jahanbini. Tehran: Jāmi.

Farzād, Abdolhossein. (1997/1376H). “Gozar az hezartoo-ye zehn-e sargashte-ye Jorge Luis Borges”. Majale-ye adabiat-e dāstani. No. 43.

--------. (1997/1376H). “Sardāb (short story) by jorge luis borges.” Majale-ye adabiat-e dāstani.

Fāzel, Jahad. (1997/1376H). “Ba akharin filsoof-e moaser-e arab, Michael Na’ime”. Tr. by Abdolhossein Farzād. Majale-ye Negah-e Tazeh.

Fozooli, Molla Mohammad (2010/1389H). Safarname-ye rooh. Annotation and ed. by Hossein Mohamad Zade-ye Seddigh and Shayesteh Ebrahimi. Tehran: Tak derakht.

Grimal, Pierre. (1988/1367H). Farhang-e asatir-e Yunan va Rom (Dictionnaire de la Mythologie Grecque et Romanie). Tr. by Ahmad Behmanesh. Tehran: Amir Kabir.

Karimi, Yusef. (1995/1374H). Ravanshenasi-e shakhsiat. Tehran: Virayesh.

Mowlavi. (1976/1355H). Kolliyāt-e Divān-e Shams-e Tabrizi. With the efforts of Mohammad Abbasi. Tehran: Tolu’.

--------. (1978/1357H). Masnavi Manavi. Ed. by Nicholson. 5th ed. Tehran: Amirkabir.

Pourjafari, Mohammad Reza. (2009/1388H). Daramadi bar ensanshenasi-e adabiat (selected and translated). Tehran: Sales.

Sharghi, Hooshang. (2003/1382H). “Labyrinth-ha va maze-ha dar gozargah-e tarikh”. Majale-ye Dānesh va Mardom. No. 41 & 42.

Stewart, J. I. M. (2002/1381H). James Joyce. Tr. by Manoochehr Badi’ie. 1st ed. Tehran: Niloofar.