جلوه‌های آرمانشهر و شهریار آرمانی فردوسی با جستاری در داستان سیاوش

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی

2 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی

چکیده

اگر چه اولین بار واژه «یوتوپیا» را تامس مور، نویسنده و فیلسوف انگلیسی ساخته است، بشر از دیرباز در برابر ناکامی‌ها، بیدادگری‌ها و ناهمواری‌های زندگی سعی کرده است طرح شهری آرمانی را تصویر کند. انگیزه بشر از طرح این شهر خیالی این بوده است که از دردها و رنج‌های خود بکاهد و معایب و محاسن جوامع را بازگو کند. در کانون بشری، شاعران، فیلسوفان و نویسندگان زیادی چون افلاطون، ارسطو، فارابی، نظامی و... با طرح این موضوع به ویژگی‌ها و چگونگی شکل‌گیری آن پرداخته‌اند. در ایران باستان نیز جلوه‌هایی از شهریاران آرمانی مانند جمشید، فریدون، کیخسرو و سیاوش و آرمان‌شهرهایی مانند گنگ‌دژ و سیاوشگرد دیده می‌شود که در شاهنامه فردوسی منعکس است. در این مقاله به نمونه‌هایی از این جلوه‌ها به‌ویژه در داستان سیاوش اشاره شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Utopia and Ideal Kings in Shahnameh and the Story of Siavash

نویسندگان [English]

  • Hasanali Abāspour Esfeden 1
  • Amad Ranjbar 2
1 PhD Candidate of Persian Language and Literature, LAU, Centre Tehran Branch
2 Professor of Persian Language and Literature, LAU, Centre Tehran Branch
چکیده [English]

Even though, Thomas More, English writer and philosopher, proposed the term of “utopia” for first time, man has always tried to portray and imagine an ideal society which is free from injustice, failure and misfortune. Man’s motive behind creating utopias was to reduce suffering and pain and point at the problems and merits of his own society. Many poets, writers and philosophers, like Plato, Aristotle, Al-Farabi and Nezami, have spoken about the characters and formation of the ideal society. In ancient Iran, as cited in Shahnāmeh, there are ideal kings like Jamshid, Fereydun, Kai Khosrow and Siavash; and ideal places like Kangdezh and Siyavashgerd. In the present article, some of these characters and places in the story of Siavash will be studied.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Utopia
  • Shahnāmeh
  • Siavash
  • Pacifism
 

آموزگار، ژاله. 1386.زبان، فرهنگ، اسطوره. تهران: معین.

اسلامی ندوشن، محمد علی. 1381. ایران و جهان از نگاه فردوسی. تهران: امیرکبیر.

ـــــــــــــــــــــــــ. 1374. زندگی و مرگ پهلوانان در شاهنامه. تهران: آثار.

بریه، امیل. 1384. تاریخ فلسفه در دوره یونانی. ترجمه علی مراد مرادی. تهران: دانشگاه تهران.

یشت‌ها. 1377. گزارش ابراهیم پور‌ داوود. ج 1و2. تهران: اساطیر.

یسنا. 1380. گزارش پور داوود. تهران: اساطیر.

پولادی، کمال. 1387. تاریخ اندیشه سیاسی در ایران و اسلام. تهران: مرکز

حلبی، علی اصغر. 1383. تاریخ سیر فلسفه در اروپا. تهران: قطره.

حمیدیان، سعید. 1383. درآمدی بر اندیشه و هنر فردوسی. تهران: ناهید.

راشد محصل، محمد تقی. 1379. ز دفتر نبشته گه باستان. تهران: آستان قدس رضوی.

راشد محصل، محمد تقی. 1376. یاد بهار. تهران: آگه.

رحیمی، مصطفی. 1371. سیاوش بر آتش. تهران: شرکت سهامی انتشار.

رضی، هاشم. 1380. زرتشت، پیامبر ایران باستان. تهران: بهجت.

زرین‌کوب، عبدالحسین. 1370. تاریخ در ترازو. تهران: امیرکبیر.

صفا، ذبیح الله. 1363. حماسه سر‌ایی در ایران. تهران: امیرکبیر.

فرنبغ دادگی. 1369. بندهش. گزارنده مهرداد بهار. تهران: توس.

فردوسی ابوالقاسم. 1379. شاهنامه (چاپ مسکو). تهران: قطره.

ــــــــــــــــ. 1388. شاهنامه (تصحیح خالقی مطلق). ج 1. مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی.

محبتی، مهدی. 1379. سیمرغ در جست‌وجوی قاف. تهران: سخن.

مسکوب. 1370. سوگ سیاوش. تهران: خوارزمی.

مور، تامس. 1387. آرمانشهر. ترجمه داریوش آشوری و نادر افشار نادری. تهران: خوارزمی.

یاحقی محمد جعفر. 1361. فرهنگ اساطیر. تهران: سروش.